معرفی اسپرسو ساز ها

تاریخچه ی اسپرسو :
اسپر سو در ایتالیایی به معنای سریع است. نوشیدنی اسپرسو را مالک یک شرکت تولیدی به نام لوییجی بتزرا ، در سال ۱۹۰۳ ، اختراع کرد. او می خواست که مدت زمان دم کشیدن قهوه را با وارد کردن فشار به فرایند دم کشیدن کم کند، بنابراین دستگاهی که او اختراع کرد دستگاه قهوه ی اسپرسو نام گرفت.
البته شایان ذکر است که در سال ۱۸۸۴ فردی ایتالیایی به نام آنجلو موریوندو یک دستگاه اسپرسو ساز را در نمایشگاه عمومی کشور ایتالیا به نمایش گذاشت اما بتزرا چند سال پس از او یعنی در سال ۱۹۰۱ تحول بزرگی در صنعت دستگاه های اسپرسوساز ایجاد کرد. اکثر دستگاه های اسپرسو ساز امروزی و نحوه ی ساخت آن ها تابع مدل بتزرا هستند.

اسپرسو نوعی نوشیدنی می باشد که در اوایل قرن بیستم ابداع شده است. برای تهیه ی اسپرسو ها آب داغ نزدیک به نقطه ی جوش را از میان دانه های آسیاب شده ی قهوه رد می کنیم و این نوشیدنی جذاب به دست می آید، به عبارت دیگر اسپرسو نوعی قهوه ی غلیظ است که غلظت آن بالاتر از مواد محلول و معلق جامد است.
این نوشیدنی از غلیظ ترین قهوه های اصیل ایتالیایی است که ۲ یا ۳ برابر قهوه های دیگر غلظت دارد و در تهیه ی نوشیدنی هایی از جمله کاپوچینو، موکا، لاته، ماکیاتو و امریکانو کاربرد دارد. دلیل اینکه اسپرسو ها در اندازه های کم سرو می شوند این است که ، میزان کافئین موجود در اسپرسو در واحد حجم نسبت به سایر نوشیدنی ها بیشتر است.

فرآیند آماده سازی اسپرسو :
برای تهیه ی اسپرسو نوعی دانه ی قهوه مخصوص، دانه ترکیبی یا سطح خاصی از برشته شدن تعریف نشده است بلکه هر نوع دانه ی قهوه با هر سطحی از برشته شدن می تواند برای تهیه ی یک اسپرسوی با کیفیت مورد استفاده قرار گیرد. اسپرسو هم یک نوع نوشیدنی قهوه و هم یک نوع روش دم کردن می باشد. دم کردن اسپرسو و قهوه در ایتالیا دارای روش های متفاوتی است. مثلا در نواحی جنوبی ایتالیا به طور معمول از قهوه ی بیشتر برشته شده (تیره تر) برای تهیه ی قهوه و اسپرسو استفاده می کنند اما هر چه به سمت نواحی شمالی نزدیک می شویم قهوه ی کمتر برشته شده (روشن تر) مورد استفاده قرار می گیرد. به علاوه در خارج از کشور ایتالیا نیز طیف وسیعتری از نوع قهوه و اسپرسو مشاهده می کنید.

همانطور که قبلا اشاره کردیم، اسپرسو با عبور آب نزدیک به نقطه ی جوش (حدود ۹۵ درجه سیلسیوس) و تحت فشار از قهوه ی آسیاب شده به دست می آید، که برای تهیه ی آن می توان از دستگاه اسپرسو ساز که مهمترین و مناسبترین ابزار در دسترس برای تهیه ی اسپرسو است و یا قوری موکاپت استفاده کرد.

  • مزایای و فواید اسپرسو :
    1. تقویت حافظه
    2. بهبود تمرکز
    3. سرشار از آنتیک اکسیدان
    4. افزایش فعالیت های فیزیکی
    5. افزایش آدرنالین

آشنایی با انواع مختلف دستگاه های اسپرسو ساز 

  • سه گروه دستگاه اسپرسوساز داریم که شامل :
    1- دستگاه های بخار محور
    2- دستگاه های اهرمی
    3- دستگاه های پمپی

این گروه ها بر اساس تغییراتی از جمله : نوع پمپ ، تعداد بویلرها و قابلیت برنامه ریزی به دسته فرعی که ادامه ی مطلب به بررسی مکانیزم آن ها می پردازیم، تقسیم می شوند.

سپرسوساز های تمام اتوماتیک :
در اسپرسوسازهای تمام اتوماتیک تمامی کارها به صورت اتوماتیک انجام می پذیرد. در اسپرسوساز های تمام اتوماتیک وظایفی مثل آسیاب دانه های قهوه ، سنجش حجم قهوه، پرکردن پرتافیلتر و فشرده کردن پودر قهوه تنها با فشار یک دکمه انجام می شود و شما را به نوشیدن یک شات قهوه با کیفیت دعوت می کند.
چون در این دستگاه تمام کارها به صورت اتوماتیک انجام می شود و میزان خلاقیت و تغییر درمحصول نهایی بسیار کم است، همیشه نوشیدنی ها با کیفیت مناسب و ثابتی به دست علاقه مندان می رسد. اسپرسوساز های تمام اتوماتیک معمولا در منازل و شرکت ها مورد استفاده قرار می گیرند و در کافی شاپ ها کاربرد کمتری دارند.

اسپرسوساز های نیمه اتوماتیک :
دستگاه های اسپرسو ساز نیمه اتوماتیک از یک سیستم اتوماتیک برای هدایت آب به سری گروپ بهره می برند. با این وجود کار هایی مثل آسیاب کردن قهوه ، فشرده سازی آن با تمپر و کنترل زمان عصاره گیری بر عهده ی باریستا (شخص تهیه کننده اسپرسو) می باشد. از نکات بسیار مثبت این مدل اسپرسوساز ها این است که هماهنگی و تناسب قابل قبولی بین کنترل انسانی و ثبات مکانیکی وجود دارد.

در دستگاه های اسپرسوساز نیمه اتوماتیک ، اگر چه تنطیم فشار آب و درجه حرارت توسز دستگاه انجام می گیرد و بسیار کم پیش می آید که کیفیت قهوه پایین بیاید در نتیجه شات اسپرسوی به دست آمده حاصل عملکرد و تجربه ی شما در این کار است. اسپرسوساز های نیمه اتوماتیک در کافه ها مورد استفاده قرار می گیرند.

اسپرسوساز های اتوماتیک:
اسپرسوسازهای اتوماتیک شباهت بسیار زیادی به اسپرسوساز های نیمه اتوماتیک دارند. تفاوت اسپرسوساز اتوماتیک و نیمه اتوماتیک در قطع جریان آب است. این دستگاه جریان آب را به طور اتوماتیک قطع کرده و از سرریز شدن نوشیدنی به دست آمده جلوگیری می کند و لازم نیست باریستا برای ممانعت از سرریز شدن کنار اسپرسوساز بایستد. بنابراین حجم تموم فنجان های قهوه به مقدار ثابتی است. دستگاه های اسپرسوساز اتوماتیک نیز همانند اسپرسوساز های نیمه اتوماتیک در کافی شاپ ها مورد استفاده قرار میگیرد.

مکانیزم دستگاه های اسپرسوساز پمپی :

  • انواع پمپ در اسپرسوساز های پمپی :
    1- ارتعاشی
    2- چرخشی
    3- دنده ای

طبق گفته ی ایوان مورا پمپ های ارتعاشی معمولا مخصوص اسپرسوسازهای تمام اتوماتیک هستند و تنها در یک فشار ثابت عملکرد مناسبی دارند و تغییر میزان فشار ، کیفیت اسپرسو را کاهش می دهد. او می گوید : (فشار در این پمپ ها از ۴ بار فشار در شروع عصاره گیری آغاز می شود و در انتهای کار به ۱۴ تا ۱۶ بار می رسد.)

دستگاه های اسپرسوساز حرفه ای معمولا دارای پمپ های چرخشی یا دنده ای هستند. ایوان مورا در این باره می گویند : (پمپ های چرخشی ثابت و پایدار هستند. با این حال با گذشت زمان باید آن ها تنظیم کنید تا کیفیت قهوه دچار افت نشود. پمپ های دنده ای را در بهترین دستگاه های اسپرسوساز می توان مشاهده کرد. این پمپ ها می توانند در کنار پمپ های چرخشی کار کنند، اما فشار را به طور مستقل کنترل میکنند.) در این پمپ ها و یا برخی دستگاه ها که دارای قابلیت برنامه ریزی و تغییرات دستی هستند ، باریستا می تواند مطابق میلش برای دستگاه عصاره گیری مشخص و فشار را تنظیم کند.

پمپ آب در اسپرسوساز :
یکی از ابزار ضروری در اسپرسوساز ها وجود یک پمپ آب قدرتمند می باشد. در بیشتر دستگاه ها برای ایجاد فشار بالا از پمپ های الکترونیکی بهره می برند؛ البته در برخی دستگاه ها پمپ های دستی نیز دیده می شود اما عملکرد دستگاه های دارای پمپ الکترونیکی راحت تر است.

بویلر :
تمامی دستگاه های اسپرسوساز دارای قطعه ای به نام بویلر یا جوشاننده یا همان دیگ بخارهستند. از آن جا که دمای آبی که با فشار وارد قهوه می شود ازاهمیت بالایی برخوردار است، بویلر جزو قطعات اساسی هر دستگاه محسوب می شود. وظیفه ی بویلر افزایش دمای آب است و نباید بخار اضافی تولید کند.

هد گروپ :
هد گروپ محفظه ای است که آب با دمای مناسب و فشار زیاد وارد آن می شود و پرتافیلتر هم درون آن قرار می گیرد. تعداد هد گروپ در دستگاه های مختلف متفاوت است. به عنوان مثال دستگاه های خانگی معمولا دارای یک هد گروپ و دستگاه های پیشرفته از یک تا هفت هد گروپ دارند.

  • هد گروپ ها دارای دو دسته هستند:
    1- هد گروپ متصل : مستقیما به بویلر متصل هستند و سبب حفظ دمای آب حرارت دیده در بویلر هستند.
    2- هد گروپ نیمه متصل : به بویلر متصل نیست.

قطعا هر کدام از هد گروپ ها در مقایسه با هم مزایا و معایبی دارند. به عنوان مثال هد گروپ های متصل از اتلاف دمای آب جلوگیری می کنند اما هزینه ی تعمیر بالاتری نسبت به هد گروپ های نیمه متصل دارند. اسپرسوهای دارای پمپ های حرفه ای معمولا سوپاپ های سه طرفه دارند تا توانایی انتشار فشار و تهیه ی چند شات قهوه را در زمان کوتاهی داشته باشند.

از مزایای دستگاه های اسپرسوساز نیمه اتوماتیک و اتوماتیک پمپی کنترل و ثبات کیفیت است؛ به همین دلیل دستگاه های پمپی با کیفیت چند بویلر دارند و این سبب جدا سازی آب داغ بخار موجود می باشد که نتیجه ی آن کنترل بهتر دمای آب و کاهش عصاره گیری بیش از حد می شود.

توسعه ی اسپرسوساز ها:
توسعه و پیشرفت فناوری همواره و به طور مستمر در دستگاه های اسپرسوساز ادامه دارد. اجزای جدید تر و پیشرفته تر ، کنترل کننده های کامپیوتری و سیستم های پنوماتیک در سراسر دنیا همواره توسط تولید کنندگان آن ها در حال تولید و توسعه هستند.

نکاتی در باره ی قیمت و انتخاب اسپرسوساز مناسب:
شان اوپیاس گفته ای در مورد قیمت اسپرسوساز دارد که اتفاقا درست هم است : ( اسپرسوسازهای دارای چند بویلر مشخصا قیمت بالاتری دارند؛ داشتن این قابلیت از منظر باریستا ها خیلی جذاب است، اما بودجه در همه ی این موارد نقش مهمی را ایفا می کند. )
اسپرسوسازهای پمپی دارای قیمت های متفاوتی هستند و شما برای انتخابی مناسب تر و آگاهانه تر بهتر است مکانیزم های اصلی و اساسی را به خوبی درک کنید؛ زیرا انتخاب بهترین دستگاه اسپرسوساز برای هر فرد با توجه به مسائلی از جمله تفاوت در ثبات، مقرون به صرفه بودن و ملاحظات عملی متفاوت است.

جمع بندی:ایران
درست است که زیبایی و ویژگی های ظاهری محصول از اهمیت بالایی برخوردار است، اما در زیر این ظاهر شیک و زیبا ، فناوری ها و تفاوت های کاربردی زیادی وجود دارد. درنتیجه قبل از اقدام به خرید چنین محصولاتی بهتر است مشخصات آن ها را بررسی و شناسایی کنید و محصولی را انتخاب کنید که تمام نیازها و انتظارات شما را بر آورده کند.